Ticari İşletme Rehni

Ticari işletme rehni sicili alenidir. Herkes sicilde bir kayıt bulunup bulunmadığı ve varsa mahiyeti hakkında, sözlü veya yazılı bilgi verilmesini sicil memurundan isteyebilir.

Ticari işletme rehni, noterce düzenlenen ticari işletme rehni sözleşmesinin, düzenlenmesi tarihinden itibaren on gün içinde ilgililerden birisi tarafından ibraz edilerek yazılı tescil talebinde bulunması halinde, ticari işletmenin kayıtlı bulunduğu ticaret veya esnaf ve sanat siciline kaydolunur.

Ticaret veya esnaf ve sanat sicili memuru, tescilden hemen sonra tesis edilen rehin hakkında;

a) Ticari işletmenin üzerinde faaliyet gösterdiği gayrimenkul işletme sahibine ait ise bu gayrimenkulün tapu kütüğündeki beyanlar hanesine işlenmek üzere tapu sicil muhafızlığı veya memurluğuna,

b) Ferdi markalar ile lisanslar ve ihtira beratları gibi sınai haklar üzerine tesis edilmiş ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca tutulan sicile işlenmek üzere sözü edilen Bakanlığa,

c) Maden işletmesi üzerine tesis edilmiş ise maden siciline işlenmek üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına,

d) Motorlu araçlar üzerine tesis edilmiş ise motorlu araçlar siciline işlenmek üzere ilgili trafik dairesine,

e) Gemiler, ticari işletmenin rehne dahil unsurları arasında bulunduğu takdirde, gemi siciline işlenmek üzere geminin bağlı bulunduğu sicile, yazı ile bilgi verir.

Rehne dahil münferit unsurlardan bazıları veya tamamı üzerindeki rehnin kalkması, sicil bölgesinin değişmesi, sicil üzerinde değişiklikler yapılması, sicildeki hataların düzeltilmesi ve kayıt silinmesi hallerinde de durum, bu müesseselere aynı şekilde bildirilir.

Ticari işletme rehni sözleşmesi, tüzel kişiliği haiz ve sermaye şirketi olarak kurulmuş kredi müesseseleri kredili satış yapan gerçek ve tüzel kişiliği haiz müesseseler ve kooperatifler ile ticari işletmenin maliki bulunan gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılır.

Ancak, kredili satış yapan müesseselerin rehin hakkı münhasıran vadeli satış yapmış olduğu 3 üncü maddenin (b) fıkrasında zikredilen hususat üzerinde tesis edilir.

Ticari işletme rehni aşağıdaki unsurları kapsar:

a – Ticaret unvanı ve işletme adı,

b – Rehnin tescili anında mevcut ve işletmenin faaliyetine tahsis edilmiş olan makina, araç, alet ve motorlu nakil araçları,

c – İhtira beratları, markalar, modeller, resimler ve lisanslar gibi sınai haklar.

Taraflar ticaret unvanı, işletme adı ve menkul işletme tesisatı dışında kalan unsurlardan bir veya birkaçını rehnin dışında bırakabilirler.

REHİN SÖZLEŞMESİNİN TANZİMİ:

Rehin sözleşmesi, ticari işletmenin kayıtlı bulunduğu sicil çevresindeki bir noter tarafından tanzim edilir. Sözleşmede, rehne dair unsurların tam listesi de ayırdedilmelerini mümkün kılacak özellikleri ile birlikte yer alır.

REHİN HAKKININ DOĞUMU:

Rehin hakkı ticari işletme sahibinin veya kredi müessesesinin veya alacaklının yazılı talebi üzerine ticari işletmenin kayıtlı bulunduğu Ticaret veya Esnaf ve Sanatkar Siciline tescil ile doğar.

Sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren 10 gün zarfında tescil talebedilir ve ilgili sicil memurluğunca bu işlem yerine getirilir.

Ticari işletmeye dahil unsurlardan bir kısmı üzerinde rehinin tasarruf hakkı bulunmaması halinde Medeni Kanunun 853 üncü maddesinin buna dair hükmü uygulanır.

Ticaret veya Esnaf ve Sanatkar Sicilindeki kayda istinat ederek rehin hakkı iktisabedenin bu iktisabı muteberdir.

Tescil harç ve masraflarının hangi tarafa ait olacağı rehin sözleşmesinde belirtilir.

TESCİLİN ŞEKLİ:

Rehnin tescilinde, alacaklının ticaret unvanı, açık adresi ve ikametgahı, alacağın Türk lirası olarak miktarı, alacağın miktarı muayyen değilse ticari işletmenin ne miktar için teminat teşkil edeceği, alacak faizli ise faiz nisbeti kaydolunur.

REHNİN DİĞER SİCİLLERE BİLDİRİLMESİ:

Tescili müteakip Ticaret veya Esnaf ve Sanatkar Sicili memurunun derhal yapacağı bildiri üzerine, bu kanuna istinaden tesis edilen rehin, ticari işletmenin üzerinde faaliyet gösterdiği gayrimenkul işletme sahibine ait ise bu gayrımenkulün tapu kütüğündeki sayfasındaki beyanlar hanesine markalar, lisanslar ve ihtira beratları gibi sınai haklar için Sanayi Bakanlığınca tutulan sicile, maden siciline, motorlu araçlar için nakil vasıtaları siciline, ticari işletme rehni veren müessesesinin varsa şubelerinin bulunduğu yer sicillerine derhal kaydedilir.

BİRDEN FAZLA REHİN TESİSİ:

Aynı ticari işletme üzerinde birden fazla rehin tesis edilebilir.

Alacaklıların hakları rehnin tescili sırasına göre tayin edilir.

REHİN HAKKININ ÜÇÜNCÜ ŞAHISLARA KARŞI İLERİ SÜRÜLMESİ:

Alacaklının bu kanundan doğan rehin hakkı, ticari işletmeyi devralan herkese karşı ileri sürülebilir.

Şu kadar ki, rehinden haberdar olmaksızın ticari işletmenin sicil bölgesi dışındaki münferit unsurları üzerinde mülkiyet veya diğer ayni bir hakkı iktisabeden hüsnüniyet sahibi üçüncü şahsın hakları mahfuzdur. Ticari işletme sahibinin bu iktisap dolayısiyle bir talep hakkı varsa bu talep hakkı üzerinde alacaklının rehin hakkı devam eder.

Ticari işletmenin bu kanuna göre rehnedilen unsurlarının tamamı veya bir kısmı için tazminat veya sigorta bedeli ödenmesi icabettiği takdirde, tazminat veya bedel üzerinde de alacaklı rehin hakkına sahip olur.

İkinci ve üçüncü fıkrada yazılı hallerde, üçüncü şahıs kendisine yapılan ihbara rağmen işletme sahibine tediyede bulunursa alacaklının bundan doğan zararını tazmin ile yükümlü olur.

Ticari işletme sahibinin, alacaklının muvafakatini almak şartiyle işletmenin münferit bir unsurunun devri veya üzerinde bir ayni hak tesisi dolayısiyle alacaklı olduğu meblağ veya kendisine verilecek tazminat yahut sigorta bedeli ile, işletmeden çıkan unsur yerine yenisini alma veya eski durumu iade etme hakkı saklıdır.

TİCARİ İŞLETME SAHİBİNİN TASARRUF YETKİSİ:

Ticari işletme sahibi, işletmenin normal faaliyette bulunabilmesi için gerekli her türlü muameleleri yapmak yetkisini haizdir.

Buna mukabil ticari işletme sahibi, ticari işletmeyi veya rehne dahil münferit unsurları devretmek, bir ayni hakla takyidetmek, başka bir mahalle nakletmek veya başkaları ile değiştirmek için alacaklının muvafakatini almak zorundadır.

İşletme rehnine dahil münferit unsurların alacaklının muvafakati ile başkalariyle değiştirilmesi hallerinde meydana gelen değişikliklerin, taraflarca dördüncü madde hükümlerine göre düzenlenmiş olan listeye noter marifetiyle işlettirilmesi şarttır.

İşletmeye ithal edilen yeni unsurların rehnin kapsamına dahil olması için bu unsurların listeye alınması ve ayrıca Ticaret veya Esnaf ve Sanatkar Siciline tescili lazımdır.

TİCARİ İŞLETMENİN MERHUN DEĞERİNİN MUHAFAZASI:

Ticari işletme sahibi işletmenin merhun değerini muhafaza için gerekli ihtimamı göstermediği veya kanunen öngörülen hallerde alacaklının muvafakatını almadığı ve bu yüzdende alacaklının zararına ticari işletmenin merhun değeri düştüğü takdirde hakim tarafından kendisine verilecek mühlet içinde ek teminat vermez veya evvelki hali iade etmez ise, talep üzerine alacaklıya teminat noksanına tekabül edecek bir miktarın ödenmesine hükmolunur.

TİCARİ İŞLETME SAHİBİNİN CEZALANDIRILMASI VE TAZMİNATA MAHKUM EDİLMESİ:

Ticari işletme sahibi işletmesini veya rehne dahil münferit unsurları alacaklının muvafakatı olmaksızın başkalarıyla değiştirir veya temlik, ayni bir hakla takyit veya alacaklıyı ızrar kastıyla tahrip veya imha ederse bu yüzden alacağını tamamen veya kısmen tahsil edemeyen alacaklının şikayeti üzerine uğranılan zararın miktarı nazara alınmak suretiyle bir yıldan beş yıla kadar hapis ve yüz günden aşağı olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır.

Uğranılan zarar fahiş olduğu takdirde yukarıda yazılı cezaların azamisine hükmolunur.

Ayrıca talep üzerine hakim ticari işletme sahibini, kusurunun ağırlığını gözönünde tutarak rehinle temin edilen alacak miktarına kadar munzam bir tazminata da mahkum eder.

ÜÇÜNCÜ ŞAHSIN MÜDAHALESİNİN MEN’İ:

Ticari işletmeye veya rehne dahil unsurlarına, rehnin sağladığı teminatı tehlikeye düşürecek surette üçüncü şahıslar tarafından vukubulacak fiillerin men’ini alacaklı dava edebilir.

REHNİN PARAYA ÇEVRİLMESİ:

Borçlu borcunu ödemediği takdirde, alacaklıya; ticari işletmeyi veya münferit bir unsurunu temellük etmek hakkını veren her türlü mukavele hükümsüzdür.

Borçlu borcunu vadesinde ödemezse, alacaklı merhunun satış bedelinden alacağını istifa eder. İşletme rehnine dahil her unsur borcun tamamına karşılık teşkil eder.

Alacaklı, alacağın temini için umumi hükümler dairesinde ticari işletmenin veya münferit unsurlarının ihtiyaten haczettirilmesini İsteyebilir. Bu takdirde, ihtiyati haczi tamamlama merasimi rehnin paraya çevrilmesi yoliyle olur.

PARAYA ÇEVİRMENİN ŞÜMULÜ:

Alacaklı, merhunun paraya çevrilmesini talebedebilir. Ancak satılacak unsurları ve satışın şümulunü, alacaklının ve ticari işletme sahibinin muhik menfaatlerini nazarı itibare alarak icra memuru tayin eder.

Her halükarda rehinle temin edilen alacağın bakiyesinin karşılanması meşruttur.

TAKİP SIRASINDA İDARE VE İŞLETME:

İcra memuru satışına karar verilen ticari işletmenin veya münferit unsurlarının muhafazası, idaresi ve işletilmesi için lüzumlu bütün tedbirleri alır.

PARAYA ÇEVİRMEDE TAKİBOLUNACAK USÜL:

Ticari işletmenin veya münferit unsurlarının paraya çevrilmesinde İcra ve İflas Kanununun menkul rehninin paraya çevrilmesi hakkındaki hükümleri uygulanır.

REHNİN SONA ERMESİ VE TİCARİ İŞLETMENİN KAYDININ TERKİNİ:

Ticari işletmenin kaydının Ticaret veya Esnaf ve Sanatkar Sicilinden terkini sicil memuru tarafından derhal alacaklıya bildirilir.

Ticari işletmenin kaydının Ticaret veya Esnaf ve Sanatkar Sicilinden terkin edilmesi halinde alacağın tamamı muaccel olur.

Terkinin alacaklıya tebliğinden itibaren iki ay zarfında tescil edilmiş bulunan işletme rehninin paraya çevrilmesi yoliyle takibi yapılmadığı takdirde rehin hakkı düşer.

Tahsil edilemiyen alacağın takibi genel hükümlere tabidir.

ALACAĞIN SON BULMASI:

Alacağın son bulması halinde, ticari işletmenin sahibi Ticaret veya Esnaf ve Sanatkar Sicilindeki rehnin kaydının terkinini alacaklıdan istiyebilir.

İcra ve İflas Kanununun 153 üncü maddesi ticari işletme rehninin terkini halinde de tatbik edilir.

Rehnin terkini sicil memuru tarafından 8 inci maddede zikredilen sicillere işlenmek üzere bildirilir.

GAYRİMENKUL REHNİNE DAİR HÜKÜMLERİN UYGULANMASI:

Ticari işletme rehni hakkında bu kanunda özel hüküm bulunmıyan hallerde gayrimenkul rehni hükümlerinden bu kanun hükümlerine aykırı olmıyanlar uygulanır.

Sanayi işletmelerinde 3 üncü maddenin (b) ve (c) bentlerinde yer alan unsurlardan bir veya daha fazlası rehnin konusu yapılabilir, ticari işletme rehnine konu kredilerle satın alınan makine, ekipman, araç, alet ve cihazlar rehnedilebilir. Rehinli mallar alacaklının belirleyeceği muhtemel rizikolara karşı sigorta ettirilir. Sigorta masraflarının hangi tarafa ait olacağı rehin sözleşmesinde belirtilir.

Sanayi işletmelerinde rehne konu olan varlıkların bir listesi işletmenin yasal defterlerinden işletme veya yevmiye defterinin son sayfasına noter tarafından onaylanarak eklenir. Bu listelerde, rehinli malların özellikleri açıkça belirtilir. Bu işlem rehnin devamı süresince her yıl yenilenir.

Ticari işletme rehnine ilişkin hükümler bu maddeye göre sanayi işletmelerinde yapılan rehinlerde de uygulanır.

SİCİL BÖLGESİNİN DEĞİŞMESİ:

Rehinin, ticari işletmesini sicil bölgesinin dışında bir yere nakletmesi halinde, ticaret sicili veya esnaf ve sanat sicili memuru, rehin kaydının bir örneğini, işletmenin nakledildiği yerdeki ticaret veya esnaf ve sanat siciline işlenmek üzere bu yerdeki ilgili sicil memurluğuna gönderir.

DEĞİŞİKLİKLERİN KAYDI:

Sicil üzerinde, maddi hata dışında herhangi bir değişiklik yapılabilmesi için, alacaklının yazılı muvafakatı şarttır.

İşletme rehnine dahil münferit unsurların alacaklıların muvafakatıyla başkalarıyla değiştirilmesi hallerinde meydana gelen değişiklikler, önceden düzenlenmiş olan rehin sözleşmesine ekli listeye noter marifetiyle işlettirildikten sonra siciline işlenir.

Mahkeme veya icra ve iflas dairelerinin bildirdiği değişiklikler, tarafların isteği olmaksızın sicile kaydedilir.

SİCİLDEKİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ:

Sicile kayıt düşürülürken, kayda esas teşkil eden belgelerden açıkca anlaşılan yazı veya hesap hatası yapılmışsa sicil memuru, bu maddi hatayı re’sen veya tarafların isteği üzerine düzeltir. Düzeltme sırasında, yanlış kelime veya rakam, yatay bir çizgi ile okunabilir şekilde çizilerek üstüne doğrusu yazılır. Sicil defterlerinin düşünceler hanesinde, düzeltmenin sebebi ve tarihi gösterilir.

KAYIT SİLMEYİ GEREKTİREN HALLER:

Sicildeki rehin kaydı, aşağıdaki hallerde silinir:

a) Rehin alacaklısı, kaydın silinmesine yazılı olarak muvafakat etmişse,

b) Kesinleşmiş bir mahkeme hükmü ile işletme rehninin mevcut olmadığı veya ortadan kalktığı sabit olursa,

c) İşletme rehni, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla sona ermişse.

REHNE DAHİL MÜNFERİT UNSURLARDAN BAZILARININ KAYDININ SİLİNMESİNİ GEREKTİREN HALLER:

Rehne dahil münferit unsurlardan bazılarının kaydı, aşağıdaki hallerde silinir:

a) Rehin alacaklısı, kaydın silinmesine yazılı olarak muvafakat etmişse,

b) Kesinleşmiş mahkeme hükmü ile bu unsurun rehne dahil bulunmadığı veya bu unsur üzerindeki rehnin kalktığı sabit olursa.

KAYDIN İLGİLİLERE BİLDİRİLMESİ:

Sicil memuru, kayıt sırasında rehin alacaklısının veya vekilinin hazır bulunmadığı hallerde, kaydın tesisini rehin alacaklısına veya vekiline bildirir.

NAKİL İSTEMİNİN BİLDİRİLMESİ:

Borçlunun, alacaklının muvafakatını belirtir bir belge ibraz etmeksizin, sicildeki kaydının başka bir sicil bölgesine naklini istemesi halinde, sicil memuru keyfiyeti derhal rehin alacaklısına bildirir.

SİCİLDE SONRADAN TESİS EDİLEN KAYDIN ÖNCEKİLERE BİLDİRİLMESİ:

Sicil memuru, rehni kaydettikten sonra, aynı işletme veya bu işletmeye dahil unsurlardan bazıları üzerinde tesis edilecek olan daha sonraki rehinleri, önceki rehin alacaklılarına bildirir.

REHNİN İCRA DAİRESİNE BİLDİRİLMESİ:

Ticari işletmenin veya bu işletmelerde mevcut unsurların haczi sırasında, ticari işletmenin bağlı bulunduğu ticaret veya esnaf ve sanat sicilinden borçlunun işletmesi veya işletmeye dahil münferit unsurları üzerinde rehin hakkı tesis edilip edilmediğini, haczi yapacak olan icra memurunun re’sen sorması halinde, sicil memuru gerekli bilgiyi derhal vermek zorundadır.

TİCARET VEYA ESNAF VE SANAT SİCİLİNE VERİLECEK MEŞRUHAT:

Ticari işletme rehni sözleşmesini ticari işletme rehni siciline kaydeden sicil memuru, sicil esas defterinin tescili gerekli diğer haller sütununa işletme üzerinde rehin bulunduğuna dair meşruhat verir ve yanına ticari işletme rehni sicil defterinde tesis olunan kayıt numarasını yazar.

TEBLİĞ VE BİLDİRME GİDERLERİNİN ÖDENMESİ:

Bu Tüzükte öngörülen tebliğler ve bildirmeler, giderleri ilgililerine ait olmak üzere, 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre yapılır.

Rehin tesisi sırasında, ilgilisinden tebliğ giderlerini karşılayacak miktarda para alınır, alınan miktar yetmezse tamamlattırılır. Rehnin son bulması halinde artan para varsa ilgilisine geri ödenir.

Gider karşılığını yatırmayanların işlemlerinde tebliğ ve bildirme yapılmaz.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*